Geceleri gökyüzüne baktığımızda birçok yıldız görürüz. Şehir ışıklarından uzak ve zifiri karanlık bir yerde, çıplak gözle bile görebileceğiniz yıldız sayısı 4 bin kadardır. Oysa galaksimizde yaklaşık olarak 320 milyar tane yıldız vardır. Bunlardan Dünya’ya en yakın olan yıldız ise 150 milyon km uzaklıkta bulunan ve ışığı 8 dk’da ulaşan Güneş’tir. Güneş’ten 2450 kat daha büyük olan Kutup Yıldızı ise 430 ışık yılı uzaktadır. Ve bu yıldızlar devasa teleskoplar ile incelenip fotoğraflanıyorken, kolaylıkla kullanabileceğiniz DSLR fotoğraf makinesi ile fotoğraflayabilirsiniz.

Gökyüzündeki yıldızları gözle göründüğü gibi hareketsiz olarak çekebileceğiniz gibi, uzun süre pozlama yaparak Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönme hareketi ve Güneş etrafında dolanma hareketi yapması nedeniyle yıldızların gökyüzünde dönüyormuş gibi görünmelerini de çekebilirsiniz.

1 – Karanlık mekan yeterli

Yıldız fotoğrafı çekebilmenin en önemli noktası iyi bir mekan bulabilmektir. Çekim yapılacak mekan ne kadar karanlıksa, fotoğraflanabilecek yıldız sayısı da o kadar fazla olacaktır. Genellikle şehir ışıklarından uzak, ıssız ve doğada çekim yapmak tercih edildiği için çekim günü öncesinde önce mutlaka hava aydınlıkken gidilip hem güvenlik hem de kadraj için gözlem yapılmalı.

2 – Dolunaya dikkat!

Çekim mekanını bulduktan sonra çekim tarihini “Ay”ın durumuna göre belirlemeniz sağlıklı olacaktır. Ay’ın hiç doğmadığı, erken saatlerde battığı ya da geç saatlerde doğduğu geceleri tercih edebilirsiniz. Çünkü özellikle Dolunay zamanı ay ışığı gökyüzünü fazlasıyla aydınlattığı için hem yıldızların görünmesi zorlaşacak hem de pozlama süresi oldukça düşecektir. Ayrıca mutlaka bulutsuz havalar tercih edilmelidir.

3 – Geniş açı lens vazgeçilmez

Mekanı belirleyip çekim gününü de seçtikten sonra sıra ekipman hazırlığına geliyor. Manzara fotoğrafçılığının vazgeçilmezi olan geniş açı lensler yıldızları fotoğraflamak için de vazgeçilmez ekipmanlardan biridir. Özellikle de açık diyaframa sahip olanlar… Bunun dışında pozlama süreleri uzun olacağı için makine ve objektifin dakikalarca baskısına cevap verecek ve rüzgardan etkilenmeyecek sağlam bir üç ayağa ihtiyaç duyabilirsiniz. Ve pozlamamızı başlatıp bitirmemiz için de kablo deklanşör ve ya uzaktan kumandanızı yanınıza almalısınız.

Ek olarak çantanızın çinde mutlaka bir el feneri ya da kafa feneri bulunmalı. Yedek batarya, yedek hafıza kartı, pusula, hatta harici flaşın da yanınıza aldığınız ekipmanlar arasında olmasına dikkat edin, ihtiyacınız olabilir.

4 – Kutup Yıldızı çekimi

Genellikle yıldız izi pozlamalarında en çok tercih edilen Kutup Yıldızı etrafında diğer yıldızların dönme hareketini çekmektir. Kutup Yıldızı dünyanın ekseni ile hemen hemen aynı doğrultuda olduğundan gün boyu yer değiştirmez ve hep kuzeyi gösterir. Diğer yıldızların da gökyüzündeki yerleri sabittir. Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönme hareketi ve güneş etrafında dolanma hareketi yapması nedeniyle yıldızlar gökyüzünde dönüyormuş gibi görünür. Dünyanın dönme ekseninin kuzeydeki, yani bulunduğumuz yarım küredeki uzantısı Kutup Yıldızı’ndan geçer; bu nedenle sadece Kutup Yıldızı’nın gökyüzündeki yeri sabittir. Bulunduğumuz yarım küreden, diğer yıldızların Kutup Yıldızı etrafında daireler çizerek döndüğünü görebiliyoruz.

Pusula yardımı ile kutup yıldızını bulduktan sonra üç ayağı alçak seviyede açıp, üzerine koyduğunuz makinenizin objektifini o yöne çevirin, objektifi manuel olarak sonsuz netlemeye alabilirsiniz.

Uzun pozlama çekime başlamadan önce hem netlik hem de kadraj kontrolü için ISO değerini oldukça yükseltip 20-30 saniyelik kısa bir çekim yapabilirsiniz. LCD ekran üzerinden görüntüyü detaylıca inceleyip uzun pozlamaya ondan sonra geçebilirsiniz.

Yaptığınız bu kısa pozlamanın kadraj kontrolü dışında başka bir özelliği daha bulunuyor. 20 saniye pozlama ve pozlama bitiminde LCD ekranda görüntüyü hemen göremiyorsanız makinenizin “Noise Reduction” (NR) özelliği açıktır. NR özelliği fotoğraftaki gürültüyü azaltıp hafıza kartına o şekilde yazıyor. Dolayısıyla neredeyse çekim süresi kadar temizlik yapıldığından vakit kaybı oluyor. O yüzden yıldız pozlamalarında “High ISo Speed Noise Reduction”, “Long Exposure Noise Reduction” ve “Active D-Lightning” gibi tüm özellikleri devre dışı bırakmalısınız.

5 – Makinede son konroller

Kadrajınızın düzgün ve net, makinenizin tüm özellikleri kapalı, üçayak yere sağlam basıyorsa makineyi son kez kontrol edip fenerlerinizi söndürerek çekime başlayabilirsiniz. Öncelikle yükselttiğiniz ISO’yu tekrar düşürmek gerekir. Perde hızı ayarı “B”-Bulb modunda, diyafram ayarımızda objektifin elverdiği en açık F değerinde olmalı. F/2.8, F/3.5 ve F/4 yeterli olacaktır. Fotoğrafları mutlaka RAW formatında çekecek olmanıza rağmen ben yinede beyaz ayarını “Tungsten” olarak ayarlamanız tavsiye edilir. AUTO beyaz ayarı gün ışığına yakın Kelvin değerleri vererek gökyüzünün turuncuya yakın bir renkte görünmesine sebep oluyor. Uzaktan kumanda çekim ayarına aldıktan sonra da tek yapmamız gereken tüm ışık kaynaklarınızı kapatarak kumandanın düğmesine basmak…

Muhtemelen en güzeli, yıldızları kutup yıldızı etrafında döndürmek olsa da, farklı kadrajlar ile farklı görüntüler elde etmek de mümkün. Örneğin, Kutup Yıldızı’nı çektiğiniz kadrajı 180 derece ters tarafa çevrilmesi durumunda çok farklı bir görüntü elde edebilirsiniz. Çünkü bir güney yıldızı olmadığı için , Kutup Yıldızı etrafında sağa dönen yıldızlar ile sola dönen yıldızlar güney de kesişerek birbirlerine zıt izler bırakırlar.

Uzun süre pozlama ile yıldız izlerini görüntüledikten sonra, gördüğünüz görüntüyü hatta Samanyolu’nu da fotoğraflamak isterseniz ne yapmanız gerekir? Bunun için kullanabileceğiniz ekipman da oldukça uygundur. ve 2.8 diyafram açıklığında lensler Samanyolu’nu görüntülemek için oldukça idealdir. 4 diyafram açıklığında lens kullanıyorsanız pozlamayı biraz daha uzun tutmalısınız. Uzun tutmanın da dezavantajı yıldızların noktadan ziyade hareketlenip virgül görünümüne dönüşmüş olmasıdır. Bu yüzden 500 sayısını çekim yaptığınız objektifin mm’sine bölüp, çıkan saniye kadar çekim yapmak yıldızları nokta gibi fotoğraflamak için idealdir. Yıldız izleri için kullanabileceğiniz düşük iso yerine, bu sefer yüksek bir ISO kullanmalısınız. Civar ışık kirliliğine göre 800 ve üzeri ISO tercih edebilirsiniz.

6 – Tost tekniği nedir?

Herzaman dilediğiniz zifiri karanlığı bulamayabilir, yıldız izlerini uzatamayabilirsiniz. Bu gibi durumlarda ise Tost Tekniğini kullanabilirsiniz. Bu teknik ardı ardına çekilmiş fotoğrafların edit programı ile birlikte üst üste konması ile oluşuyor. Time lapse kumanda kullanarak Samanyolu fotoğrafı çeker gibi, açık diyafram ve yüksek ISO ile (genelde 400 ve 800) hiç ara vermeden 30’ar saniyelik fotoğraflar çekilir. Birleştirmek için internetten kolayca bulabileceğimiz ücretsiz edit programlarını kullanabilirsiniz.

7 – Kayan yıldızları fotoğraflama

Bir çoğumuzun görüp dilek tuttuğu, yıldız kayması; aslında boylar aslında boyları 1 mm civarında olan kuyruklu yıldız tozlarının yerden 80 km yukarıda hava ile temas etmesi ile yanıp parlamasıdır. Çok nadir olsa da bazı tarihlerde kuyruklu yıldız kalıntıları Dünya’nun çok yakınından geçer. Perseid, Leonid, Geminid meteor yağmurları en bilinenler arasında yer alır. Özellikle 12-13 Ağustos en yoğun olan Perseid meteor yağmurunda saatte 100’e yakın meteor izlemek mümkün. Bunların ışıkları çok az olduğu için hepsinin fotoğrafta çıkması mümkün olmuyor.

Meteor çekimleri için, meteorların daha fazla olacağı yönü öğrenip kadrajı o yöne çevirerek tost tekniği kullanabilirsiniz. Hem yüksek iso sayesinde daha az ışıklı olan meteorları yakalamak daha kolay olacak hem de sonrasında tüm fotoğrafları birleştirerek yıldız izi oluşturma imkanını yakalayabilirsiniz.

Yıldız fotoğrafları, her zaman ilgi çekici olmuştur. Gece çekilmiş gökyüzü fotoğrafları şaşırtıcı güzellikte görüntüler ortaya koyar. Fotoğraf makinesi olan herkes böyle bir fotoğraf çekebilmeyi düşler. Basit birkaç teknik güçlüğün üstesinden gelebilen fotoğrafçı, yıldız fotoğrafı çekebilir. Bugünün güçlü görüntüleme teknolojisi ile heyecan verici gece gökyüzü fotoğrafları çekebilecek kadar şanslıyız. Elbette, gündüz fotoğraf çeker gibi önümüzdeki sahneye makinemizi doğrultup deklanşöre basmakla olmuyor. Her şeyden önce, uzun pozlama yapmamız gerekiyor. Konu, ışık bilgisi ve gereçlerimiz ile ilişkili önemli noktaları göz önünde bulundurmamız gerekiyor.

Konu ve Ortam Bilgisi

En başta, gökyüzünde ay olmamalı. Ay, asıl çekmek istediğimiz yıldızlara kıyasla çok daha güçlü bir ışık kaynağı olduğundan, yıldızların fotoğraflanmasını engeller. Tıpkı, ay ışığı olan bir gecede yıldızları daha az görebilmemiz gibi. İnce bir hilal halindeki ay, farklı kompozisyonlar için düşünülebilir, ancak dolunay kesinlikle yıldız ışıkları için engeldir. Aynı nedenden dolayı, başka her türlü ışık kirliliğinden kurtulmamız gerekiyor. Şehir ışıklarından uzak, hatta belli bir mesafeden bile gökyüzünde aydınlık yaratan şehir ışıklarından uzakta olmak gerekiyor. Çekim sırasında bir arabanın farı dahi görüntüde istenmeyen etki yaratabiliyor.

Yıldız ışıklarının gücünü zayıflatan kalın bir atmosfer tabakası vardır, bu nedenle havanın ince olduğu yüksek dağlarda yıldızlar daha iyi görünür. Havanın en az nemli olduğu gecelerde yapılan çekimler de daha başarılı olur. Astronomi gözlemevleri bu nedenle yüksek dağ başlarına kurulmuştur. Çekim saati önemlidir. Güneş battıktan sonra bir süre daha atmosferi aydınlatmaya devam eder. Güneş battıktan en az 4 saat sonra çekim için elverişlidir.

Gereçler

Rüzgarda sallanmayacak sağlam bir üçayak büyük önem taşır. İyi bir üçayak olmadan hiçbir şey çekemezsiniz. Kompakt makinelerle yıldız fotoğrafı çekilebilir, ancak bu kadar emek ve zaman harcıyorsanız bir DSLR makine gereklidir. Makinenize uyum sağlayan herhangi bir geniş açılı objektifi kullanabilirsiniz. 10-22mm, 11-16mm, 14mm, 24-70mm, 24-105mm kullanılabilir. 18 mm ile başlayan zoom objektifler de kullanılabilir. Çekmeyi planladığınız yıldız fotoğrafı kompozisyonu ve kendi deneyimleriniz objektif seçiminiz belirler. Sarsıntıdan olabildiğince kaçınmak için ya bir kablo deklanşör, ya da uzaktan kumanda gereklidir. 2 sn zamanlayıcı ile de çekim yapabilirsiniz, biraz daha zahmetli olur. Karanlıkta çevreyi ve gereçlerinizi görebilmek için tercihan başa takılabilen bir küçük pilli fener çok iş görür.

Çekim Ayarları

Makinenin temiz görüntü verdiği en düşük ISO değerini kullanmak pratik bir noktadır. Bugün birçok makine 800 ISO değeri civarında kumlanmasız görüntüler üretebiliyor. Kullandığınız tekniğe göre tek bir karede çok uzun pozlama yapıyorsanız düşük ISO, birçok fotoğraf çekip birleştirme yapıyorsanız yüksek ISO değerleri kullanmak mantıklıdır. Diyafram değeri, zaten çok zayıf ışık kaynakları ile uğraştığımızdan mümkün olan en açık değerde olmalıdır. Pozlama süresini diyafram değeriniz ile eşleştirirsiniz. Akılda tutulması gereken önemli bir nokta, dünyanın zannettiğimizden çok daha hızlı döndüğüdür. Yani 20 saniyeyi geçen pozlama sürelerinde artık yıldızlar aynı yerlerinde görülmeyecekler, fotoğrafta netsizleşmeye başlayacaklardır. Zaten bu süre daha da uzamaya başlarsa artık yıldızı değil, yıldız izlerini çekmeye başlamış oluruz. Netleme elle yapılmalıdır. Gökyüzüne çevirdiğimiz makine otomatik netleme için gerekli kontrastı bulamadığından doğru netleme elle yapılır. Yıldız fotoğrafları başka konularla kıyaslandığında bilgisayar başında düzenlemeye daha fazla gereksinim duyduğundan RAW formatta çekim yapmak yararlıdır.

Kompozisyon

Temel olarak iki tür yıldız fotoğrafı çekebiliriz. Durağan olanda yıldızlar oldukları yerde noktalar halinde parlıyor görünürler. Dinamik olanda ise yıldız izleri çizgiler biçiminde görülür. Makinemizi kutup yıldızına doğrultur, yıldızı kadrajın ortasına alırsak dairesel yıldız izleri görüntüleriz. Kutup yıldızı dünyanın kendi etrafındaki dönüş ekseni üzerinde olduğu için bu yıldız sabit duruyor, diğer tüm yıldızlar onun etrafında dönüyor gibi görünür. Kutup yıldızından uzak bir noktaya odaklanırsak çizgisel yıldız izleri görüntüleriz. Durağan ya da yıldız izi fotoğrafı olsun, iki durumda da birkaç fotoğraftan sonra artık hep aynı sahneyi çekmeye devam ettiğimizi fark ederiz. Artık yıldızları fotoğraflamak yeterli değildir. Gökyüzü – yeryüzü bağını kurmak gerekir. Arkada yıldızlı gökyüzü fonu, önde bir yeryüzü elemanı biçiminde kompozisyonlar geliştirmeye başlamamız gerekir. Yıldızlı gökyüzü yeterince çarpıcı bir arka plandır, ön planda bir ağaç, bir yapı, göl ve yansıma, tek bir flaş parlaması ile aydınlatılmış insan… gibi ön plan elemanları kompozisyon için sınırsız olanaklar sunar.

Çekim Sonrası

Bir yıldızın, bulunduğu noktaya bir kez daha gelmesi için bir tam gün geçmesi gerekiyor. Yani 360 dereceyi 24 saatte tamamlıyor. Buradan, saatte 15 derecelik dairesel hareket yaptığını anlıyoruz. Yıldız 1 saatte 15 derecelik yer değiştiriyor. Eğer durağan yıldız fotoğrafı istiyorsak dünya ile aynı açıda aynı hızda yer değiştiren motorlu kızaklar kullanmalıyız. Alternatif olarak yüksek ISO ile çekim, bilgisayarda noise giderme ve iyileştirme işlemleri yaparız. Yıldız izi çekiyorsak saatler süren çekimler yapmak gerekiyor. Alternatif olarak birçok (yüz kadar) fotoğraf çeker, bilgisayar başında belirli programlar kullanarak bunları birleştiririz. Her durumda eğer RAW çekmişsek bilgisayarda beyaz dengesi ve poz düzeltmeleri yapabiliyoruz. İyi planlama, iyi pozlama ve mükemmel çekim sonrası işlemler ile insan gözünün göremediği gerçeküstü etkili yıldız fotoğrafları ortaya çıkarabiliriz. Uğraştırıcı ve keyifli bir sürecin sonunda ortaya çıkan sonuçlar sizi ve görenleri mutlu etmeye yetecektir.