Cep telefonları fotoğraf alanında artık kendini kanıtlamış durumdadır. Birçok marka ve modelde cep telefonunun fotoğrafçılık alanına iyiden iyiye girmiş olması, beraberinde fotoğraf çekim teknikleri, donanımsal yeterlilik ve sanatsal bakış açısı konularında bir rekabet ortamı yaratmıştır. Cep telefonu ile fotoğraf çekme eylemine sadece eğlence gözüyle bakmak fotoğraf dünyasında önemli bir alanı görememek sonucunu doğurur.

Fotoğrafı, cep telefonu ile çekme işini çok hafife aldığımız dönemler geride kaldı. Elbet, gelişmiş bir fotoğraf makinesi ile cep telefonunu yarıştırmak akıllıca bir iş değil. Ama fotoğraf özellikleri gelişmiş bir cep telefonunun çıkardığı işleri görünce orta halli bir fotoğraf makinesine gerek olup olmadığını sorgular hale geliyorsunuz. Özgün fikirler küçük ekranlarda fotoğraf biçiminde somutlaşıyor. Herkesin cebinde yer alması, üstelik her an yanında bulunması,  zaten bir hatta sahip olması sayesinde paylaşımın kolaylığı ve kullanım pratikliği sayesinde cep telefonları fotoğraf alanında yeni bir akım yaratıyor.

Telefon kameralarının görsel hayata bu denli hızlı ve güçlü giriş yapmasının belirgin nedenleri var:

• Artık herkes bir fotoğraf makinesine sahip. Cep telefonları ilk başlarda sadece haberleşmeye yarardı. İki satırlık monokrom ekranı numaraları ve mesajları görmeye yarar ve fotoğraf akla bile gelmezdi.

• Cebimizde fotoğraf canavarı taşıyoruz. Artık neredeyse “cep telefonu fotoğraf çekebiliyor” demek yerine, “fotoğraf makinesine telefon özelliği de koymuşlar” diyeceğiz.

• En önemli nokta: Taşınabilirlik ve paylaşım. Fotoğrafı çektikten sonra, paylaşmak için bir telefona, en azından bilgisayara bağlı bir telefon hattına gereksinim var. Fotoğrafı telefonla çektiğinizde sorun kendiliğinden çözülüyor. Hemen, anında paylaşım olanağı, fotoğrafı çekenin paylaşma heyecanı için paha biçilmez değerde.

• Başka bir önemli nokta: Boyutlar ve ağırlık. Bugün üst seviye fotoğraf makinesi üreticilerinin bile üzerine ciddi olarak eğildikleri bir nokta, makinenin ağırlığını azaltmak, boyutlarını küçültmek konusudur. Cep telefonları boyut ve ağırlık açısından daha başlangıçta büyük avantaja sahipler.

• Üstelik her an yanınızda. Cebimizde taşıdığımız bu gerçekten “akıllı” cihazlar sayesinde cep telefonu fotoğrafçılığı diyebileceğimiz bir görsel olgu ortaya çıkmış oldu. Bu olgu, herkesin kolaylıkla bir parçası olabileceği bir fotoğrafçılık türü biçiminde gelişiyor. Fotoğraf çekimi için planlama yapmaya gerek yok, makine ve yardımcı gereçlerimizi bir çantaya doldurup yanımıza almamız gerekmiyor. Elini cebine götür, telefonunu çıkar, bir tuşa bas, fotoğraf karşında, bu kadar basit. Bu yönüyle telefonlar, “anı yakalayabilmek” kavramına en yakın makine olarak da düşünülebilir.

• Fotoğraf eğitimi almak gerekli değil! Telefonlar için birçok fotoğraf yazılımı ve uygulama olduğu düşünülünce cep telefonu ile fotoğraf çekmek ve düzenlemek kolay ve hızlı bir akıma dönüşmüştür. Telefonlarda basitleştirilen işlemler fotoğraf eğitimi almayan bir kişinin dahi fotoğraf çekebilmesini olanaklı hale getiriyor. Dijital fotoğraf makineleri fotoğraf çekmeyi kolaylaştırsa da, fotoğraf sanatını anlamayı zorlaştırdı. Otomatik ayarlarla yetinmek yerine çoğu ayara hâkim olmak istediğinizde, dijital fotoğraf makinelerindeki pek çok fonksiyon yeni fotoğrafçıların hevesini kırıyor. Basitleştirilmiş cep telefonu ayarları, fotoğrafa yeni başlayanlar için fotoğrafın teknik yönü içinde boğulmadan kompozisyonlar oluşturabilme rahatlığı yaratıyor.

• Anında konuya doğrult ve çek! Her durumda kabul edilebilir fotoğraflar üretmeye ayarlanmış cep telefonları sayesinde kullanıcı, önündeki sahneye telefonun merceğini doğrultur ve tek tuşla fotoğrafı çeker. Kullanıcının belirleyebileceği çekim ayarları ve gelişmiş objektif bölümleri sayesinde yeni telefonlar daha iyi fotoğraflar çekmeyi de özendiriyor.

• Eğlencenin yanı sıra ciddi fotoğrafçının yardımcı gereci: Artık bir çanta dolusu objektif ve yardımcı gereçle çekim yapan ciddi fotoğrafçılar da gelişmiş cep telefonlarını fotoğraf için kullanıyor. Farklı açılar yakalamak, büyük makinelerle girmenin zor olduğu alanlarda kolay çekim yapmak cep telefonları ile pratik hale gelmiş durumda. Ayrıca yanınızda fotoğraf makinesi yoksa cep telefonu kamerasıyla da düzgün fotoğraflar çekebilirsiniz.

• Toplum içinde yadırganmayan çekim biçimi: Telefon kamerasının bu denli pratik bir kullanım sunması, fotoğraf çekme eylemine de farklı bir katkı sunuyor. Boynunda büyük bir makine ile dolaşan birisi, çevredeki insanları tedirginleştiriyor. Birçok insan fotoğraf çekerken çevresindekilerden çekiniyor. Fakat telefonla herkes her yerde her durumda fotoğraf ve video çekmeye başladığı için daha doğal karşılanıyor, birkaç saniyede işinizi bitirebiliyorsunuz.

Günümüzde cep telefonu kameraları özellikle son yıllarda çok büyük mesafe kat etmiş durumdadır. 40 megapikseli aşan kamera sensörü, olağanüstü yüksek çözünürlükte çekim yapmamıza olanak tanıyor. Optik görüntü sabitleme teknolojisi sayesinde her koşulda net fotoğraflar çekmek sorun olmaktan çıkıyor. Bu özellik yüksek ISO başarımı ile birleşince düşük ışıkta fotoğraf çekmek hiç olmadığı kadar kolaylaşıyor. Kolay ve sezgisel kumandalar ile odak, deklanşör hızı, beyaz dengesi ve benzeri fonksiyonları ayarlayarak fotoğraflarınızı yeni bir düzeye taşıyorsunuz. İşlemleri büyük dokunmatik ekranda kolayca yapıyorsunuz, süper duyarlı dokunuş ile çekim zahmetsiz biçimde gerçekleşiyor. Telefondaki fotoğraf uygulamaları ile çektiğiniz görüntüleri düzenlerken birçok yardımcı araç elinizin altında oluyor. Zaten doğallıkla var olan hat bağlantısı yanında Bluetooth, WiFi, NFC (Yakın Alan Bağlantısı) teknolojileri sayesinde paylaşım çocuk oyuncağı olmuş durumda.

Aktif sosyal medya kullanımı ile birlikte tatilde fotoğraf çekmek ayrı anlam taşıyor. Sosyal medyanın etkisiyle de insanlar en iyi tatil pozunu yakalamak için çabalıyor. Bu noktada denize ya da havuzda çekilen fotoğraflar ön plana çıkıyor. İnsanların yanından ayırmadığı akıllı telefonları, tatilde deniz, fotoğraf ve sosyal medyada üçgenini birleştiriyor. Peki, su altında fotoğraf çekmek için su geçirmez cep telefonuna sahip olmak şart mı? Elbetteki hayır. Suya dayanıklı olmayan telefonlarla ya da fotoğraf makineleriyle en ilginç su altı pozlarını yakalamak mümkün.

Telefonunuzu su geçirmez kılıfa emanet edin

Dalış yaparken, yüzerken, suyun altında bir kare yakalarken su geçirmez kılıf sayesinde telefonunuzla rahatça fotoğraf veya video çekebilirsiniz. Bunun için telefonu su geçirmez kılıf içerisine yerleştirip, klipsli kısımları sıkıca kapatmak gerekiyor.

Titremeyen çekimler için kılıf askısı kullanın

Su altında telefona basınç uygulanacağı için, çekimleri kontrol etmek zorlaşacaktır. Titremeyen çekimler için isteğe göre boyun askısı ya da kol bandı kısmı yardımıyla cihazınızı suyun altında yanınızda taşıyabilirsiniz. Bu sayede hem telefonu doğabilecek risklere karşı korur, hem de bulanık olmayan kareler yakalarsınız. Ayrıca her telefon ile uyumlu su geçirmez kılıflar boşluklu olacağından fotoğraf çekimleri netliğinde sıkıntı yaşabilirsiniz. Telefon modelinize özel su geçirmez kılıfı seçerseniz en verimli sonucu alırsınız.

Çekimleri beş dakikalık aralarla yapın

Suyun altında kılıfın buhar alma ihtimali yüksek olduğu için, 5 dakikadan fazla su altında bulundurmanız hem fotoğrafların bulanık çıkmasına hem de herhangi bir su sızıntısına sebep olabilir. O nedenle çekimleri beşer dakikalık aralarla yapmak daha sağlıklı olacaktır.

Su geçirmez cep telefonu kılıfları, en ilginç su altı pozları için yardıma koşuyor. Dünyaca bilinen Griffin markası iPhone 5 için özel tasarladığı su geçirmez kılıfı ile mükemmel kareler yakalamanıza imkan sunuyor. Yüksek miktarlarda mali değeri bulunan telefonları bu tarz korumalar olmadan riske atılmamalıdır. Su geçirmez özelliğe sahip bir telefon dahi, uzun süre su altında kalmaktan kaynaklı sorunlar çıkabileceğini belirten mobilcadde, bu tür riskli kullanımlarda dikkatli olunması gerektiğini söylüyor. Telefonunuz su geçirmez olsun ya da olmasın, bu kılıflar sayesinde gönül rahatlığıyla su altı fotoğraf ve videoları çekebilirsiniz.

Bu yazıyı okurken eminim pek çoğunuzun cebinde iOS, Android ya da başka bir işletim sistemine sahip akıllı cep telefonları ve pek çoğunun da üzerinde en az 5-6 milyon piksellik bir kamera bulunuyor. En çok 10 sene önce, bu kameraların optik kalitesi ve diğer çekim özellikleri çok zayıftı. Sürekli devam eden teknolojik gelişmeler sayesinde bugün ulaştıkları seviye pek çok ileri seviyeli kompakt dijital fotoğraf makinesi ve hatta 4/3 sistemindeki aynasız makineler ile başa baş rekabet edecek duruma geldi. 

Kameralı telefonların hızı ve diğer özellikleri, ileri seviyedeki DSLR ile kıyaslanamasa bile, haber ve dokümanter fotoğrafçılıkta çalışanlar için, özellikle “Fotoğraf ve film çekimi yasaktır” ortamlarında, her zaman cebinde küçük ve sessiz bir kameranın olmasının avantajı, kameranın teknik sınırlamalarını göz ardı bırakabiliyor. 1990’lı yılların başlangıcında ilk defa Japonya’da J-Phone tarafından piyasaya sunulan kameralı telefonların üzerinden yaklaşık 20 yıl geçti. Geçen bu yirmi yılda telefonların boyutu küçüldü, ağırlığı azaldı. İnternet erişimi eklendi ve kullanıcı bilgiyi, görüntüyü her yerde herkesle anında paylaşabilir oldu.

Cep telefonu kullanarak paylaşılan ilk fotoğraf, 11 Haziran 1997 günü, Philippe Kahn’in cep telefonundaki kamera ve kablosuz paylaşım yazılımı ile kızı Sophie’nin doğum fotoğraflarını tanıdığı 2.000 'den fazla akraba, aile dostu ve arkadaşlarıyla paylaşmasıyla başladı. Fotoğrafın bu anında paylaşım yolculuğu inanılmaz bir hızla gelişti, 2008 yılına ulaştığımızda Nokia, o yıl Kodak’ın sattığı filmli kameralardan daha fazla kameralı cep telefonu sattı. 2012 yılına ulaştığımızda ise Nokia’nın 41 milyon piksellik “808 PureView” modeli, iPhone 5 ve Samsung Galaxy serisi ile ulaşılan kalite seviyesi, görsel dünyada çalışan profesyonellerin dahi ilgisini çekmeyi başarıp tüm dünyadaki cep telefonu sayısını 4,6 milyara ulaştırdı. Yirmi yılda ulaşılan bu sayıdan geleceğin ne yöne gittiğini tahmin etmek her halde çok zor olmamalı.

Cep telefonlarının hızlı gelişimi ve bu piyasanın büyüklüğü, bu süreçte doğan veya daha önceden de var olan yazılım firmalarının hızla cep telefonu kullanıcılarına çektikleri fotoğrafı anında telefon üzerinde düzenlemeye ve efektler uygulamaya yardımcı fotoğraf uygulamaları sunması hayatımıza yeni bir olgu daha ekledi; o da “iphoneography”. Bu kelimeyi yaratan iki popüler uygulama; Instagram ve Hipstamatic oldu. Bu yeni görüntü dünyasını vaktiniz olduğunda  www.iphoneography.com adresinden incelemenizi öneririm.

Hipstamatic, mobil görüntü işlemenin önde gelen yazılım firmalarından biri oldu. Özellikle Facebook kullanıcılarının duvarlarında o gün çektikleri fotoğrafı sanki 50 yıl önce çekilmiş gibi gösterebilmeleri, kullanıcılara çok ilginç gelmiş olmalı ki Facebook duvarları bu fotoğraflar ile dolup taştı. Önce pek çoğumuz bunun bir heves olduğunu ve geçip gideceğini düşünüyorduk, oysa New York Times’ın fotoğrafçısı Damon Winter’ın Afganistan’daki savaşı belgelerken bu uygulamayı da kullanması, fotoğraf dünyasının bakış açısını değiştirdi. 

Instagram Kevin Systrom ve Michel Krieger, tarafından Ekim 2010’da iPhone dünyasına tanıtıldı. Bu uygulama tüm dünyada 80 milyon üzerinde kullanıcı tarafından ilgi buldu ve 2 yılda yaklaşık 4 milyar fotoğrafı paylaştı. Instagram’ın son zamanlarda Android cihazlar için destek sunması bu sayının daha da hızla büyüyeceğini gösteriyor. Instagram uygulaması 2012 yılında Facebook tarafından 730 milyon dolara satın alındı. Bu iki uygulamanın açtığı yol, benzeri pek çok uygulamanın doğmasına ve bu piyasanın çığ gibi büyümesine neden oldu.

Facebook’un Instagram’ı alması Google’da da bu tip bir yazılım için arayışa yol açtı. Google’ın tercihi San Diego kökenli yazılım firması Nik Software’ın Snapseed’i oldu. Önümüzdeki yıllarda cep telefonlarının dijital görüntülemede daha yoğun kullanılacağı şüphesiz ve bu alanda bize ne tür yenilikler sunacaklarını ve bu dünyadaki rekabetin nasıl süreceğini de merakla bekleyeceğim.