Yazının birinci bölümü için tıklayın!

Pekiyi her iki ürün, aynı tasarımla standart bir üretimle yapılıyorsa aralarında nasıl bir fark doğabilir?

Belli bir objektifin tek bir tasarımla üretildiği doğrudur. Ancak özdeş olması hedeflenen ürünler, yazık ki özdeş olmazlar. Her objektifin her merceği ancak belli bir üretim toleransı içinde kalmak koşulu ile farklı, yani kusurludur! Bu kusurlar örneğin, tasarımda öngörülen ölçülere göre + – % 0,5 gibi bir fark gösterebilir. Üretim standardı olarak + – %1 gibi bir tolerans sınır kabul edilmişse + – %0,5 kusurlu mercek montaja girecektir. Dolayısıyla montajlanacak örneğin 12 eleman bu hatalardan (+) ya da (-) yönde az ya da çok kusur içerebilir. Bu kusurların toplamı her objektif için çok farklı olabilir. Ben şahsen böyle deneyimler yaşadım. Bir arkadaşımla sahip olduğumuz aynı marka, aynı nesil, aynı tasarım iki normal objektiften bendeki diğerinden daha iyi çıktı. Eski yıllarda okuduğum bir makalede Amerikalı bir yazarın tespiti diyordu ki, “Japon ve Alman üretim yöntemi oldukça farklıdır. Almanya’daki X firması (daha önce adını andığım prestijli firma) objektifteki tüm elemanları teker teker test edip kabul veya reddetmekle kalmıyor (+) veya (-) yüzde ne miktar hatalı olduğunu rapora bağlıyormuş. Yani, her merceğin sicil kartı var, +%0,2 hatalı gibi. Montaj aşamasına gelince (+) kusurlu bir ön elemanın arkasına (-) ve aynı miktarda hatalı bir ikinci eleman konuyor. Ve montaj böylece sürüyor ki, bitmiş objektifte toplam hata olabildiğince düşük olsun.

Oysa Japonya’da tolerans içinde kalıp kabul edilen tüm elemanlar ayırt edilmeden montaja giriyor. Ve sonuçta toplam objektif yeniden test edilip “geçer” ya da “geçmez” gibi ayrılıyormuş. Bunca emekten sonra tolerans dışı hatalı ürünün sebep olacağı ekonomik zararı aza indirmek için herhalde tolerans bandı epeyce genişletilip esnetiliyor olmalı. Yoksa o tolerans dışı objektifler başka bir pazara mı yönlendiriliyor acaba? Eğer bugün yayımlanan test raporları gerçekten tarafsız iseler ki, ben öyle olduklarına inanmayı çok isterim, objektif seçiminde bizlere yeterince ışık tutacağına inanıyorum. Kişisel olarak bu testlere bakarak satın aldığım birkaç objektifin bende hayal kırıklığına neden olmadığını söyleyebilirim.

Testlerin nesine bakılır?

Bunu açıklayabilmek için daha önce başka bir açıklama yapmak gerekiyor.

Objektifler neden kusurludur?

Gerçek görüntü veren mercek pozitif (ince kenarlı) mercektir. Elinizde büyüteç olarak kullanmakta olduğunuz bir pozitif mercekle, bir kitap sayfasına bakınca görüntünün sadece ortada net olduğunu görürsünüz. Kenarlara doğru görüntü hem netsizdir, hem de harflerin veya çizgilerin kenarında mavi – kırmızı renklenmeler görürsünüz. Bu bozulmaların bir optik kitabında rastlayabileceğiniz başlıcaları; küresellik, astigmatizm, renkseme, distorsiyon gibi bir seri mercek kusurudur. Tekil mercekteki bu kusurlar dünyanın en prestijli firması tarafından en özel camlarla yapılsa ve dünya paralara satın alınsa bile yok olmaz. Ancak birden fazla merceğin kombine edilip montajlanması ile azaltılabilir. İyi objektif bu kusurları en az içerendir. Bu sonuca giden aşamaları gözden geçirelim.

Tasarım aşaması

Belli odak uzaklığında ve belli bir format için görüntü verecek objektifte bu kusurlarla nasıl baş edileceği, bunun için hangi özellikte camdan kaç diyoptrilik kaç merceğin bir araya geleceği, bunların hangilerinin ince kenarlı hangilerinin kalın kenarlı olacağı optik mühendislerince tasarlanır. Burada tasarım sözcüğü ile sakın biçimsel kaygılarla yapılan “sanatsal tasarımlar” akla gelmesin. Bu fizik ve matematiğin birlikte kullanımı ile çözümlenen çok bilinmeyenli, çok dereceli (üstlü) denklemler demetinin çözülmesi ile olur.

Böyle bir denklem grubunun çözümü bilgisayardan önce yıllar alıyordu. Ve bu yüzden eski yıllara dönüp baktığınızda ünlü matematikçilerce çözülmüş sadece birkaç tasarım ve onların çeşitlemelerini görürsünüz. Bilgisayar kullanımı bu işlemleri kolaylaştırdığı için günümüzde ikinci derecede objektif yapımcılarının bile üretim portföylerini inanılmaz biçimde çeşitlendirdiklerini görüyorsunuz. Objektif tasarımındaki isabet veya başarı iyi objektif için sadece ilk aşamadır.

* Devam edecek…

"Hangi Objektif? yazısının üçüncü bölümünü önümüzdeki günlerde paylaşacağız.

Kimileri için sahibi oldukları markalar dünya birincisidir. Bu, bir yönüyle ben merkezlilik, başka bir yönüyle “takım tutma” da denilebilecek bir tür sadakat ya da körlüktür. Aklı başında koskoca adamların çocuklar gibi Nikon / Canon kavgası yaptığını görürsünüz. Bunun insanları rahatlatan ve “objektif düşünme” gibi zahmetli bir işten kurtaran yanı olabilir. Satmanın üretmenin önüne geçtiği günümüzde, satıcılar takımı bu zaafı iyice sömürüp insanları markalara tapar hale getirdiler. Bu yüzden koskoca devlet adamları bile hedeflerini dile getirirken “marka olmak”, “marka yaratmak” gibi sözleri kullanırken nerede ise markayı kutsallaştırıyorlar.

Pekiyi, markanın hiç mi önemi yok? Önemi sadece bir yere kadar. Bunun için gözümüzün önünde markalaşma prosedürlerine bir bakalım: Birinci kural, “ısrar et, ısrar sonuç alır” şeklindedir. Gün boyu bizi canımızdan bezdiren her önemli yayını paramparça ederek günde her biri en az 10 kez kafamızı ütüleyen firma reklamlarını düşünün. Acaba bunların gerçekliğini irdeleyenimiz olmuş mudur? Örneğin, en pahalı deterjanın gerçekten en iyi temizlediğini test eden olmuş mudur? Adı, sanı bilinmeyen ve onun yarı fiyatına satılan deterjan gerçekten daha mı kötü temizliyor? Birileri bize hemen cevap yetiştirecektir. Bu kadar ucuz olduğuna göre mutlaka dandik bir şeydir. Çünkü kafalara fiyat eşittir kalite önyargısını bir kez yerleştirmişler. İnsanları soymak için bundan iyi yol mu olur? Bu ısrar uzun yıllar sürmüşse ve firma hakkında ciddi bir skandal yoksa bu ısrar sonuç alır, marka oluşur.

Geçmişi yüzyıla dayanan bir şekerleme firmasının ürünleri ne vazgeçilmezdir ne de emsallerinden üstündür. Buna rağmen akla gelen ilk markadır. Sadece ender birkaç firmanın ürünleri böyle bir şöhreti gerçekten hak edecek mükemmelliktedir. Ama bu bile onların bütün ürünlerinin aynı derecede mükemmel olduğu anlamına gelmez. Örneğin, telemetreli makineleri ve objektifleri ile haklı bir üne sahip X firmasının refleks makine gövdeleri problemlidir. Öteki refleksler kadar güvenli değildir.

Objektiflere gelince sorgusuz sualsiz teslim olup tüm objektiflerini satın almakta sakınca görmediğimiz, makinemizi üretmiş olan firmanın gerçekten bütün objektifleri aynı düzeyde değildir. O derece prestiji olmayan bir objektif firmasının bazı ürünleri nerede ise mükemmeldir. Bunu, fiyat bölü kalite orantısı yapmadan söylüyorum. Bir de fiyatlarına bakınca tercih ibresi büsbütün o ikinci firmayı gösterecektir. Akıllı olup seçimi o yönde yapmak gerekir. Bazılarımıza bunu anlatamazsınız, haksız da değildirler. “Ucuzdur vardır illeti, pahalıdır vardır hikmeti” özdeyişi bizim ulusumuza aittir. Ben Bernard Shaw‘ın özdeyişini daha çok benimsiyorum. Diyor ki: “En akıllı adam, terzimdir. Her gidişimde yeniden ölçümü alır.”

Her zaman söylerim; maldan anlıyorsanız markaya ihtiyacınız yoktur. Pekiyi, maldan nasıl anlanır? Elbette bilgi ve deneyimle… Bu öğrenmek demektir. “Sınama ve yanılma” öğrenmenin en temel ama en pahalı yoldur. Ayrıca bu yolla bilgi edinme kişiselleşir. Başkasına da yararı olması için bilginin paylaşılması kişisel bilgilerin bir araya toplanıp harman edilmesi gerekir. Örgün eğitim bu işi yapıyor. Adına iletişim çağı, zaman zaman da bilgi çağı denen günümüzde iletişim araçları eğer kirlenmemişlerse (tabii reklamlar konu dışıdır) bu görevi üstleniyor olabilirler. Örneğin bazı yabancı fotoğraf dergilerinde yarım yüzyıl öncesinden başlamak üzere test raporları yayınlanır. Bugün internette bazı siteler, bu konudaki ihtiyacımızı karşılayabilir. Ayrıca Almanya’nın ünlü bir fotoğraf dergisi oldukça ayrıntılı ve bu yönüyle güven veren testler yayınlıyor. Asıl mesele bu raporların ne kadar güvenilir oldukları ile ilgilidir. 1970’li yıllarda Amerika’nın ünlü bir fotoğraf dergisinde objektif testleri yer alırdı. O derginin testlerinin de sonuçlar sayısal değildi, sözcüklerle ifade edilirdi. Derecelendirmeleri şöyleydi; “kötü – kabul edilebilir – iyi – çok iyi – mükemmel” gibi. O tarihlerde özellikle bir objektif firmasının ürünleri bu testlerde hemen bütün diyafram değerlerinde mükemmel diye notlanıyordu. Ben bu firmanın hiçbir objektifini kullanmadım. Ama gerek öğrencilerimden gerek arkadaşlarımdan çok kullanan vardı. Övgüden çok şikâyet dinlediğimi hatırlıyorum. Son yıllarda bu firmanın artık adı sanı duyulmuyor. 35 mm makinelerin ilkini yapma onuruna sahip, ünlü bir Alman firması var. Bu firmanın adı tüm dünyada bir prestij simgesidir. Seri üretimden çok atölye sistemi ile çalışan, nerede ise el yapımı denebilecek bu ürünler emsallerinin en az iki katı fiyata satılırlar. 1970’lerdeki bu testleri yakından izleyip sonuçlarını bir not defterinde toplamıştım. Sanırım hala duruyor. Bu testlerde bu ünlü objektiflerin aldığı notlar nerede ise orta halli Japon objektiflerini geçemeyen bir performansla temsil edilmişler. Oysa bu Alman firmasının refleks makine gövdeleri için olumsuz eleştiriler yapılabilir. Ama objektifleri neredeyse mükemmeldir. Bu nedenle yayımlanan test raporlarını biraz kuşkuyla, en azından ihtiyatla karşılıyorum. Sayısal raporlar doğal olarak daha güven vericidir. Ama bunların dahi mutlak bir değer taşımadığını şöyle ifade edeyim: Her test raporu belli bir objektifin seri numarası ile verilmektedir. Dolayısıyla aynı ürünün bir başka numaralı olanı için bağlayıcı değildir

* Devam edecek…

"Hangi Objektif? yazısının devamını önümüzdeki günlerde paylaşacağız.